Czym jest kreatynina i jaką pełni funkcję? Po co bada się jej poziom we krwi?

Kreatynina jest jednym z podstawowych parametrów wykorzystywanych do oceny funkcjonowania nerek. Jej stężenie oznacza się zarówno profilaktycznie, jak i u osób z chorobami przewlekłymi czy objawami mogącymi wskazywać na zaburzenia pracy tego narządu.

Z tego artykułu dowiesz się, że:

• kreatynina powstaje przede wszystkim w wyniku przemian zachodzących w mięśniach i jest usuwana z organizmu przez nerki;
• jej stężenie we krwi jest jednym z podstawowych parametrów wykorzystywanych do oceny funkcji nerek i oszacowania eGFR;
• na wynik mogą wpływać m.in. masa mięśniowa, dieta, nawodnienie, wysiłek fizyczny oraz niektóre leki i suplementy;
• podwyższona kreatynina nie zawsze oznacza chorobę nerek, dlatego wynik powinien być interpretowany w szerszym kontekście klinicznym.

Kreatynina – co to jest i skąd się bierze?

Kreatynina jest produktem przemian zachodzących przede wszystkim w mięśniach szkieletowych. Powstaje w wyniku rozpadu fosfokreatyny, która uczestniczy w procesach związanych z dostarczaniem energii komórkom mięśniowym. Tempo wytwarzania kreatyniny jest stosunkowo stałe, ale zależy m.in. od masy mięśniowej. Z tego powodu jej stężenie może różnić się w zależności od wieku, płci czy budowy ciała.

Sama kreatynina nie pełni w organizmie istotnej funkcji biologicznej. Jej znaczenie w diagnostyce wynika przede wszystkim ze sposobu, w jaki jest usuwana z krwi. Kreatynina jest filtrowana przez nerki, dlatego jej stężenie w surowicy wykorzystuje się jako pośredni wskaźnik ich funkcji. Na podstawie poziomu kreatyniny oraz określonych danych pacjenta można również ocenić eGFR, czyli szacunkową wartość przesączania kłębuszkowego.

Kreatynina – co to za badanie i kiedy warto je wykonać?

Badanie kreatyniny polega na oznaczeniu jej stężenia w próbce krwi żylnej. Jest jednym z podstawowych badań wykonywanych w diagnostyce i monitorowaniu chorób nerek, ale może być zlecane również osobom bez rozpoznanej choroby. Kontrola kreatyniny może być wskazana m.in.:

• u osób z cukrzycą lub nadciśnieniem tętniczym;
• przy podejrzeniu ostrej lub przewlekłej choroby nerek;
• w przypadku obrzęków, zmian ilości oddawanego moczu czy niewyjaśnionego osłabienia;
• podczas stosowania leków, które mogą wpływać na czynność nerek;
• przed niektórymi badaniami z zastosowaniem środka kontrastowego;
• w ramach badań profilaktycznych, zwłaszcza u osób z czynnikami ryzyka chorób nerek.

Więcej informacji o przygotowaniu i wskazaniach do wykonania badania kreatyniny z krwi można znaleźć, m.in. na stronie alab.pl.

Kreatynina – czy na pobranie trzeba zgłosić się na czczo?

Samo oznaczenie kreatyniny w surowicy zazwyczaj nie wymaga specjalnego przygotowania. Warto jednak pamiętać, że na wynik mogą wpływać m.in. intensywny wysiłek fizyczny, spożycie dużej ilości mięsa, odwodnienie czy przyjmowanie niektórych leków i suplementów. Jeżeli kreatynina z krwi jest oznaczana razem z innymi parametrami wymagającymi pozostania na czczo, należy przestrzegać zaleceń dotyczących całego zestawu badań.

Kreatynina – norma i interpretacja wyniku

Nie istnieje jedna uniwersalna wartość, która byłaby prawidłowa dla każdego pacjenta. Norma kreatyniny może zależeć m.in. od:

• płci;
• wieku;
• masy mięśniowej;
• metody stosowanej przez laboratorium.

Z tego względu wynik należy porównywać z zakresem referencyjnym podanym na otrzymanym raporcie. Podwyższony poziom kreatyniny może towarzyszyć pogorszeniu funkcji nerek, ale pojedynczy wynik nie wystarcza do rozpoznania choroby. Przejściowy wzrost może pojawić się np. w wyniku odwodnienia, intensywnego wysiłku fizycznego lub spożycia dużej ilości mięsa. Znaczenie mają również stosowane leki i suplementacja kreatyną.

Z kolei niskie stężenie kreatyniny może występować m.in. u osób z niewielką masą mięśniową, niedożywieniem czy zanikiem mięśni, a także fizjologicznie w ciąży. Wynik badania kreatyniny należy więc interpretować razem z eGFR, innymi wynikami laboratoryjnymi oraz stanem klinicznym pacjenta.

Bibliografia:

1. https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/czym-jest-kreatynina-i-za-co-odpowiada/  [dostęp: 11.09.2026]
2.  Shahbaz H, Rout P, Gupta M. Creatinine Clearance. [Updated 2024 Jul 27]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 Jan-.
3. Ávila, M., Mora Sánchez, M.G., Bernal Amador, A.S., Paniagua, R. The Metabolism of Creatinine and Its Usefulness to Evaluate Kidney Function and Body Composition in Clinical Practice. Biomolecules 2025, 15, 41.

Artykuł sponsorowany